KUJALNIK, LECZNICZA PLAŻA, KURORT. ODESKI OBWÓD

Kurort Kujalnik — jeden z najstarszych borowinowych uzdrowisk naszego kraju, rozmieszczony w 13 km od centrum Odessy przy podnóżu Żewachowoj góry na prawym brzegu Kujalnickogo limanu.

NIEWIELE HISTORII…

Na myśl niektórych badaczy, nazwa kurortu jest związana z wysoką koncentracją soli w wodzie limanu (z tureckiego «kujanłyk» gęsty). Nie przypadkowo w literaturze słowiańskich narodów dzisiejsze odeskie limany nazywały się „Słonymi jeziorami”. W limanie wydobywały nie tylko sól. W księdze „Opis Ukrainy” Bopłana wskazuje się, że Kujalnickij liman („Jezero Kujalik”) obfitował rybą, tu wodziły się karpe i szczupaki „niewiarogodnej wielkości”. Dla ich połowu przychodziły „całe karawany z miejsc, co obroniło na 50 mil i więcej”.
Kiedy-to w miejscu Chadżybiejskogo i Kujalnickogo limanów byli ujściami rzek – Mały i Duży Kujalnik. «Zdobywszy» te ujścia, Morze Czarne zamieniło ich na swoje zalewy. Następnie odłożenia rzecznego i morskiego piasku ukształtowały Mierzeję a zalewy stanęły limanami. à Propos, słowo «liman» oznacza po grecku «port». Mimo o obfitość w języku greckim nazw, decydujących o morskim zalewie, kotwicowisku, zatoce rzecznej, zatoce, starożytni Grecy dla określenia postojów w ujściu rzek posiadali specjalne słowo – «liman».
Solonyje wody limanu, «oderwawszy się» od morza, gęstnieli w rapu – nasycony solanyj roztwór. Swoistość odeskiej grupy limanów jeszczo i w tym, że na dnie położyli się układaj warstwami iłowoj brudy. Oni utrzymuje mnóstwo różnych mineralnych cząstek i organicznych substancje. Złożone chemiczne procesy i «praca» różnych bakterii nadał iłowoj brudy bezcenne właściwości lecznicze. Jakby w ogromnym laboratorium, wierniej, doprowadzającym chimiko-farmacewticzeskom fabryce, ciągle wytwarzać się ten brudy na dnie limanów. Szczególnie wielkie jejo zapasy w Kujalnikie. A po jakości, właściwościom leczniczym stanęła swojego rodu światowym wzorcem. Kujalnik jeden z najstarszych borowinowych uzdrowisk Ukrainy. Sulfidno-iłowyje Kujalnickije brudy po swoim właściwościom leczniczym uznane wzorcowymi. Oni sprzyjają zmniejszeniu zapalnych procesów, umacniają immunitet i przywracają funkcje uszkadzanych organów i systemów organizmu. Rapa limanu także ma właściwości lecznicze lecz Mineralne Wody „Kujalnik” pomaga przy zachorowaniach żołądkowo-jelitowego układu.
Pierwsze wydobywcy soli i czumaki, rozwożące zdobytą sól Kujalnickogo limanu po Rosji jeszcze w zeszłe stulecia mimo woli wypróbowali na sobie lecznicze oddziaływanie rapy i brudy, i poszli spacerować po świetle słuchy i legendy o cudownych iscelenijach. To stanęło przyciągać na brzegi Kujalnickogo limanu chorych ludzi, mających nadzieję ułatwić swoje cierpienia. W ślad za cierpiącymi tutaj przeciągnęli się ciekawi lekarze; najbardziej stanowcze z nich, jak to było nie rzadko wśród Rosjanskoj medycyny sprawdzali działanie rapy i brudy na sobie, a następnie próbowali leczyć swoich pacjentów.
W 1833 roku do Odessy przybył młody, erudycyjny, energiczny doktor medycyny Erast Stiepanowicz Andriejewski. Dowiedziawszy się o zdrową siłę muła i wód Kujalnickogo limanu, potrafił przekonać miejskie rządzenie o konieczności powstania tu leczniczej zakładu. U emerytowanego generał-majora księcia I.Z. Żewachowa, właściciela ziemi między dwoma limanami – Chadżybiejskim i Kujalnickim, później nazwanej „Żewachowoj górą”, miasto wykupiło odcinek pod budowę lecznicy, gdzie architekt Koszelow w czerwcu 1833 roku przystąpił do prowadzenia robót. A już spustia dwa miesiące zostały zbudowane „parnik” – dla przyjęcia borowinowych procedur i „zimna kupalnia”, gdzie wygodne było być poddawać się oddziaływaniu rapy. Tak, dzięki inicjatywie E.S. Andriejewskiego, była otwarta pierwsza strona słynnego uzdrowiska. Stopniowo uzdrowisko budował się. Od 1841 roku na zboczach Żewachowoj góry brzegiem na polecenie limanu M.S. Woroncow bezpłatnie wyodrębniają się odcinki ziemi do budowy domków letniskowych. W krótki termin rośnie posiołok, w którym w czas letni mogło zatrzymać się do tysiące przyjezdnych chorych.

W 1851 roku Andriejewski przejechał na Kaukaz. Odessa wysoko oceniła zasługi rosyjskiego progresywnego lekarza i zbudowała jemu na kurorcie pomnik (autorzy – architekt I. Tołwinski, rzeźbiarz B. Eduards). Jedna z pieriesypskich ulic jest nazwana imieniem Andriejewskiego.

Długie lata Kujalnickij kurort włóczył żałosne istnienie. Długi czas uzdrowisko było wykorzystywane wyjątkowo dla wydobywania soli. Tylko w końcu ХIX stulecia tańsza krymska jeziorowa i doniecka kamienna sól zaczęła wypierać z rynku odeską, i to uratowało kurort. Pamięć o „solnej epopei” zachowało się dotąd w nazwie siedmiu zaułków, co tak i mianuje się, – Solne.

Nową stronę do historii kurortu „Kujalnik” wpisał przeznaczony zawiadywać szpitalem w 1868 roku doktor А. Bertenzon. Wtedy były zbudowane nowy szpital na 15 kabin, siedem domków z 80 meblowanymi pokojami, restauracji, jest wysadzony park i, dzięki jego uporczywym prośbom, do szpitala w 1873 roku była doprowadzona kolej, co połączyło liman z morskim portem i kolejowym dworcem.

W 1890 roku, w związku z powiększoną popularnością i frekwencją kurortu, było podjęto budownictwo nowej wodogriazieleczebnicy według projektu akademika architektury N.K. Tołwinskogo.

Tylko w czasy radzieckie Kujalnik stanął autentycznym ludowym zakładem uzdrowiskowym. Znacznie rozszerzyła się zdolność przepustowa zakładu leczenia borowiną. Słynęło uzdrowisko i mineralną wodą stołowego typu. Tu był zbudowaną fabryką, która co rok wypuszcza do 30 milionów butelek leczniczego «Kujalnika».


***
Dzisiaj Kujalnik – to duże połączenie sanatoryjno-uzdrowiskowych instytucji. Tu funkcjonują ogólnouzdrowiskowy zakład leczenia borowiną i uzdrowiskowy ośrodek zdrowia, gdzie skupiony leczniczo-diagnostyczna baza uzdrowiska; sanatoria, w tej liczbie, im. N.A. Siemaszka, im. N.P. Pirogowa; Pałac kultury kurortu.